Belijdenisgeschriften van de protestantse kerken
De Samen op Weg-kerken zijn kerken die een belijden kennen in gemeenschap met
de belijdenis van het voorgeslacht. De schriftelijke neerslag daarvan zijn de
belijdenisgeschriften. De belijdenisgeschriften zijn ontstaan doordat de kerk
zich in een bepaalde situatie moest uitspreken tegen niet-bijbelse leer of tegen
beschuldigingen. De Samen op Weg-kerken gaan uit van vroegkerkelijke en reformatorische belijdenisgeschriften.
De kerkorde noemt uit de algemene christelijke kerk:
Uit de gereformeerde traditie: (de drie formulieren van enigheid)
Uit de lutherse traditie noemt de kerkorde:
Voorts erkent de kerk de betekenis van
Deze laatste twee geschriften zijn minder centraal. Ze hebben betekenis,
maar dat wil nog niet zeggen dat ze hetzelfde gezag hebben als de eerder genoemde
belijdenisgeschriften.
De discussie in de kerken is naar twee kanten gevoerd. Een deel van de orthodox
hervormd-gereformeerden heeft kritiek op de lutherse belijdenisgeschriften,
vooral op de Augsburgse Confessie, en op Konkordie van Leuenberg. Ze hebben
onder meer moeite met de toonzetting van de Augsburgse Confessie, met de accenten
die bij de avondmaalsviering vallen en met de nadruk op de alomtegenwoordigheid
van Christus. De Augsburgse Confessie probeert namelijk - in tegenstelling tot
de gereformeerde belijdenisgeschriften - ook de overeenkomsten met de Rooms-Katholieke
Kerk te verwoorden.
Gemeenschappelijke vijand overbrugt verschillen
De kerk had er in de jaren dertig van de zestiende eeuw belang bij dat accent,
omdat hervormingsgezinden en rooms-katholieken gezamenlijk wilden optrekken
tegen de moslims die voor Wenen stonden. Vandaar dat de Augsburgse Confessie
zich bijvoorbeeld wel kritisch uitlaat over 'mohammedanen', maar allerlei kritische
punten tegen de Katholieke Kerk zijn op dat moment niet zo scherp in de tekst
opgenomen. Luther had heel lang de hoop, dat zijn optreden een ware reformatie
kon bewerken binnen de catholica, de ene christelijke kerk in het Westen. De
Augsburgse Confessie verwoordt meer dan de gereformeerde traditie de aanwezigheid
van Christus in het avondmaal. Lutheranen hebben destijds ook de alomtegenwoordigheid
van Christus benadrukt, meer dan het zitten ter rechterhand Gods, wat in de
gereformeerde traditie meer een rol speelde.
Verschillen zijn accentverschillen
De SoW-kerken hebben steeds uitgelegd, dat er misschien wel een accentverschil
is, maar geen wezenlijk verschil. Daarbij moet men niet vergeten, dat de lutherse
geschriften veertig jaar ouder zijn dan de gereformeerde geschriften. Dat impliceert
ook andere discussie-onderwerpen, omdat Europa ten tijde van de lutherse discussie
stond voor vragen als: de oprukkende islam, de revolutionaire boerenopstanden
en de dweperijen van de dopersen. De protestantse kerk in het begin van de zestiende
eeuw stond dichter bij de Rooms-Katholieke Kerk dan twee generaties later levende
protestanten.
Kritiek op de belijdenisgeschriften
Een deel van de liberale christenen binnen de SoW-kerken heeft kritiek op het
normatief blijven stellen van historische belijdenisgeschriften. Liberale christenen
vinden de geschriften erg contextueel en eigenlijk niet meer geschikt om leidinggevend
te zijn in actuele discussies. Zij zouden het liefst geen geschriften expliciet
noemen uit het verleden. De SoW-kerken doen dat wel in hun kerkorde. 'Het belijden
van de kerk geschiedt in gemeenschap met de belijdenis van het voorgeslacht'
spreken ze uit. Daarbij duiden de woorden 'in gemeenschap met' op een niet-vrijblijvende
relatie, zonder dat je aan de andere kant de woorden van de belijdenis altijd
precies kunt kopiëren op je eigen situatie.
Overgenomen van: Landelijk Diensten Centrum van de Samen-op-Weg kerken [nu PKN (Protestantse Kerk Nederland) geheten]
Ter bevordering van de leesbaarheid zijn wat samenvattende tussenkopjes toegevoegd.
Laatste wijziging: 01-09-2005 (dd-mm-yyyy)
en
