Het was lange tijd een goede gewoonte dat er een jaarverslag van de diaconie verscheen. De afgelopen jaren hebben we daar helaas de tijd niet voor kunnen vinden. Dit jaar willen we weer de draad oppakken. Dit is geen jaarverslag, in die zin dat alleen de activiteiten van het afgelopen jaar beschreven worden, maar een nieuwsbrief, waarin we u willen bijpraten over wat de diaconie doet en gedaan heeft. Hierbij kijken we langer terug dan één jaar en zullen ook de blik vooruit richten en vertellen wat we gaan doen.
We zijn erg blij met onze diaconaal consulente, Corrie Rikkers. Bij alle activiteiten van de diaconie is zij - soms wat meer en soms wat minder - betrokken. Een deel van haar werkzaamheden wordt ook in dit verslag beschreven.
Door het verslag heen zal ook verteld worden waar de diaconie geld aan uitgeeft, maar de nadruk ligt daar niet op, daarvoor verwijzen we u naar het financiële verslag.
In het diaconaat - ook wel de handen van de kerk genoemd - gaat het om mensen, met name om mensen in de marge. Ver weg en dichtbij: dichtbij in de Bijlmermeer, dichtbij in de eigen gemeente. Diaconie begint al in de eredienst.
,,Uw dienst in de wereld begint nu'' klinkt vaak aan het einde van de dienst. Hoewel het waar is dat we als gemeente geroepen zijn om dienstbaar te zijn voor anderen, klinken deze woorden eigenlijk te laat: de dienst in de wereld was namelijk al begonnen in de eredienst.
Na de preek volgt "de dienst van het antwoord" waarin we antwoord geven op wat we gehoord hebben in lezing en preek. Een antwoord waarin we de wereld waarin we wonen betrekken. We zijn blij met hen die iets te vieren hebben en leven mee met hen die het moeilijk hebben. Deze vreugde en verdriet verwoorden we in onze voorbeden. Dat is een diaconale taak en in sommige plaatsen worden de voorbeden dan ook door de diakenen uitgesproken. Om praktische redenen blijft het bij ons beperkt tot de diensten waar ook de dienst van de tafel wordt gehouden. De dienst van het antwoord kent niet alleen het woord (gebed) maar ook de daad: Met de collecte vullen we het gebed aan met wat we zelf kunnen.
De toelichting op de uitgangscollecte vindt dan ook op dit moment plaats. Niet met geld alleen kunnen we als gemeente dienstbaar zijn, maar ook door hand- en spandiensten te verlenen voor hen die dat zelf niet kunnen. Daarom misstaat een oproep voor dienstbaarheid niet in de eredienst.
In de dienst van de tafel [oftewel (Heilig) Avondmaal] vieren we de gemeenschap, delen we met elkaar en kijken naar elkaar om.
Ook dat is diaconie.
De diaken mag de gemeente voorgaan in dat delen, niet in plaats van de gemeente, maar om de gemeente te vragen mee te doen, omdat dienstbaarheid een taak van de gehele gemeente is; ieder op zijn of haar wijze met de mogelijkheden die zij of hij heeft.
Omdat de diaconie op al deze punten een rol heeft in de dienst, is er ook een afvaardiging van de diaconie naar de liturgiecommissie. Helaas is op dit moment deze afvaardiging vacant.
De diaconie heeft ook een taak om de eredienst bereikbaar te laten zijn.
Door de Minibus te betalen, waardoor mensen (makkelijker) aanwezig kunnen zijn of door het betalen van de kerktelefoon, waardoor mensen letterlijk en figuurlijk verbonden zijn met "De Nieuwe Stad". Over de kerktelefoon is de laatste tijd nogal wat te doen geweest. De alom geprezen (?) marktwerking en roep tot meer concurrentie heeft ook tot gevolg dat de kerktelefoon niet onder de kostprijs geleverd mag worden, waardoor het abonnement voor kerktelefoon verhoogd is naar fl. 36,- per maand (ja, het is het jaarverslag 2001, toen was er nog geen euro. Maar omgerekend is het 17 euro). Dat ligt niet aan de KPN, maar aan de politiek, aan de gekozen vertegenwoordiging, dus aan de kiezers. Blijkbaar hebben wij als maatschappij andere prioriteiten..
Ter geruststelling mag gezegd worden dat de kosten voor de kerktelefoon voor de diaconie geen problemen geven.
In de veertigdagentijd van 2001 is aan verschillende groepen in de gemeente gevraagd om zich te presenteren, ook de diaconie heeft in een dienst kunnen vertellen wat ze doet.
De diaconie is er ook voor de eigen gemeente. De bekendste activiteit is het bezorgen van de kerstattenties aan ouderen en mensen met een moeilijk jaar. Voor zo'n activiteit komt de diaconie handen en voeten te kort. Gelukkig zijn er elk jaar weer mensen die helpen inpakken en wegbrengen. Over hulp bij het inpakken hebben we geen klagen, dat gaat elk jaar gesmeerd. Het zou fijn zijn als in het vervolg ook meer bezorgers zouden zijn, want nu krijgen enkele mensen (te) veel te doen. De kerstattenties worden georganiseerd door Tini Anderson.
De laatste jaren is er geen bustocht geweest. Het aantal deelnemers liep ieder jaar terug. Blijkbaar voorziet de bustocht niet meer in de behoefte die het vroeger wel deed. Er wordt nu bekeken of samen met andere kerken (bijvoorbeeld de Evangelisch Lutherse Gemeente) een bustocht georganiseerd kan worden. Voorheen werd de bustocht georganiseerd door Tini Anderson. De ouderenkring gaat ook af en toe er op uit en de diaconie subsidieert dat incidenteel.
Daarnaast gebeurt er ook werk dat minder zichtbaar is. Ouderen krijgen op bijzondere verjaardagen bloemen. De bezoekgroep voor ouderen viel vroeger ook onder het diaconaat, maar valt nu onder het pastoraat.
Scheiding tussen diaconaat en pastoraat is trouwens niet altijd even scherp. Materiële en geestelijke problemen gaan vaak hand in hand. Om deze reden wordt het meldpunt criminaliteit gevormd door een ouderling en een diaken. Het meldpunt is er om binnen onze kerkgemeenschap met elkaar mee te leven, juist als iemand beroofd is, wat een ingrijpende gebeurtenis is, of op een andere wijze geconfronteerd is met criminaliteit. Dat meeleven kan op verschillende manieren: een kaart, een briefje, bloemen of bezoek en altijd de mogelijkheid om te vertellen. Namens de diaconie zit Peter van Beek in het meldpunt.
In het jeugdwerk loopt ook pastoraat en diaconaat door elkaar heen. Vanuit de diaconie houdt met name Rutger Postma zich bezig voor de jongeren. De basis is smal en moet vaak iedere keer weer opnieuw worden opgebouwd. Dat is geen reden om niets te doen, wel een verklaring waarom er zo weinig wordt gedaan.
De ZWO-groep (die zich bezig houdt met zaken rondom Zending, Werelddiaconaat en Ontwikkelingssamenwerking) houdt regelmatig een wereldmaaltijd, waarbij letterlijk de verschillende culturen te proeven zijn. De bedoeling is dat in de toekomst rond deze maaltijden ook een inhoudelijk aspect aan de orde komt. Namens de diaconie zit Emmanuel Kum in de ZWO-groep.
In 2001 viert de eetgroep haar twintigjarig bestaan. Corrie Rikkers houdt deze activiteit draaiende. De diaconie betaalt graag mee aan het verjaarsdagsfeest van deze eetgroep, die voor een aantal mensen een thuis geworden is.
Diaconaat gaat om mensen in de marge en dat begint al dichtbij, in de Bijlmer en Gaasperdam. Met de diaconie in Gaasperdam is er de afgelopen jaren incidenteel contact geweest, zodat we van elkaar weten wat er speelt. Pogingen om regelmatiger met elkaar te overleggen zijn om praktische redenen nog niet gelukt. Corrie Rikkers fungeert als intermediair tussen de diaconieën.
De diaconie draagt mede verantwoordelijkheid voor het werk in het pastoraal-diaconaal inloopcentrum ''De Bijlmer Duif'', zowel financieel als praktisch door mee te werken als vrijwilliger of door te zoeken naar vrijwilligers. Van de landelijke hervormde diaconie werd jaar in en jaar uit een subsidie van fl. 10.000,= ontvangen voor de Bijlmer Duif. Door de verhuizing van de dienstencentra naar Utrecht en de reorganisatie van de werkstructuur van de Gereformeerde Kerken in Nederland en de Nederlandse Hervormde Kerk is de jaarlijkse subsidie niet meer vanzelfsprekend. In 2000 is het bedrag nog ontvangen, maar hoe het in de toekomst gaat is onzeker.
In de Bijlmer Duif is men niet alleen welkom voor een kop koffie of thee, een gesprek en gezelligheid met elkaar, maar kan er ook elke donderdag gegeten worden, is er een pastoraal-diaconaal spreekuur en krijgen beginnende kunstenaars de mogelijkheid voor een expositie.
In 1998 vierde de Bijlmer Duif haar tienjarig bestaan. In datzelfde jaar verhuisde de Bijlmer Duif naar Hoogoord, een ruimere en vooral goedkopere ruimte dan in het winkelcentrum. In verband met de verhuizing heeft de landelijke hervormde diaconie fl. 5.000,= gegeven.
In het grenshospitium (tot maart 2001 aan de Tafelbergweg, nu in één van de torens van de Bijlmer Bajes) worden asielzoekers opgesloten waarover besloten is dat ze niet de procedure in mogen.
Deze mensen worden - als het mogelijk is - teruggestuurd naar het land van herkomst of anders - als illegaal - op straat gezet.
Er is een bezoekgroep die probeert met de bewoners in contact te komen.
De diaconie is samen met de diaconieën van Gaasperdam en Duivendrecht betrokken bij de kapelgroep.
Elke week bezoeken vrijwilligers de kapeldiensten in het grenshospitium.
Zij verrichten hand- en spandiensten voor de pastores, brengen bloemen mee, die de bewoners dan kunnen meenemen naar hun kamer, maar laten vooral door hun aanwezigheid de bewoners zien dat er gemeenten zijn die met hen meeleven en hen niet vergeten. De diensten worden als heel bijzonder ervaren en bemoedigt niet alleen de bewoners, maar zeker ook de vrijwilligers. Namens de Bijlmermeer zitten Margreet Tiel en Wolter Koolstra in de kapelgroep. Corrie Rikkers coördineert deze groep.
In de veertigdagentijd wordt er elke zondag en op Aswoensdag en Goede Vrijdag een wake gehouden bij het grenshospitium, elke keer georganiseerd door een andere geloofstraditie. Samen met de SoW-gemeente Gaasperdam wordt één wake georganiseerd. In 2001 was bij deze viering een delegatie van de trio-synode en het Landelijk Dienstencentrum aanwezig. Voorafgaand aan de wake voerde de delegatie een gesprek met mensen van de bezoekgroep en de kapelgroep. Het bezoek heeft de delegatie geïnspireerd en de vrijwilligers bemoedigd.
De diaconaal consulent is ook betrokken bij het AZC in Gaasperdam en de dumpgroep (die zich probeert te ontfermen over de asielzoekers die op straat worden gezet).
In 1998 en 1999 is een oecumenische werkgroep vluchtelingen actief geweest. Begonnen met een avond voor bewustwording van deze problematiek, eindigde zij als een soort coördinatiegroep voor vluchtelingenactiviteiten. Dat werd op den duur niet meer als zinvol gezien en de groep is opgeheven. Ilse Broeksma heeft in deze groep gezeten. Wel wordt de groep op ad hoc basis gevormd voor eventuele actuele activiteiten. Corrie Rikkers is de samenroepster hiervan.
In het verleden bracht de diaconie ook fruit naar de nachtopvang voor verslaafden, maar nu de nachtopvang door de gemeente is overgenomen is deze activiteit vervallen.
In Zuidoost was Sibi Boesi (jeugd- en jongerenwerk met name onder Surinamers) actief. Sibi Boesi is opgericht door verschillende kerken in Amsterdam Zuidoost en werd landelijk gesubsidieerd. De diaconie steunde Sibi Boesi financieel. Helaas is besloten Sibi Boesi op te heffen.
In de Bijlmer zijn veel kinderen die nooit op vakantie (kunnen) gaan. Samen met een maatschappelijk werker van de stichting Oecumenische Scholen (die de selectie deed) werden voor enkele kinderen vakantiekampen gefinancierd, bijvoorbeeld via Sibi Boesi. Hoewel het aantal kinderen dat niet op vakantie kan gaan groot is, is het toch een lastig project gebleken. Ouders er van overtuigen dat het goed is als hun kind er een week er tussen uit gaat bleek vaak een grotere drempel te zijn dan de financiële onmogelijkheden. Nu ook Sibi Boesi ophoudt te bestaan is het er niet simpeler op geworden. Door het gebrek aan resultaat heeft de maatschappelijk werker de samenwerking gestopt. Wij kijken nu naar andere mogelijkheden, bijvoorbeeld het subsidiëren van vakanties van kinderen die op speciaal onderwijs zitten, omdat die vakanties vaak veel duurder zijn dan "normale" vakantieweken. Marga Blom is het aanspreekpunt als het gaat om "kindervakantieweken".
In het kader van dit project wordt ook de vakantie van "De Boemerang", een dagverblijf voor verstandelijk gehandicapten in Hilversum, gesubsidieerd. Naar deze opvang gaan twee kinderen uit de Bijlmer.
Corrie Rikkers is betrokken bij de bezoekgroep van 't Nieuwe Lloyd, een jeugdgevangenis aan de Tafelbergweg. De bezoekgroep speelt een belangrijke rol om het voor jeugdigen mogelijk te maken na hun detentie terug te keren in de maatschappij.
Een tijdlang heeft een voetbalclub, onder leiding van Emmanuel Kum en gefinancierd door de diaconie gefunctioneerd. Helaas was deze activiteit geen lang leven beschoren. Er wordt nu gedacht om op één dag een voetbaltoernooi voor alle kerken die in "De Nieuwe Stad" kerken te organiseren.
In 2000 was de diaconie, samen met de diaconieën van Gaasperdam, de RK-parochie en de Evangelisch Lutherse Gemeente, present op het Kwakoe-festival. Het was de eerste keer dat de diaconie op deze wijze naar buiten kwam en het is redelijk goed bevallen. Er is een werkgroep opgericht "Hart voor mensen" die in de toekomst zulke activiteiten zal gaan ontplooien. Aangezien het Kwakoe-festival minder geschikt is om informatie over te brengen, wordt gedacht aan een presentie bij een braderie. Namens de SoW-gemeente houdt Irma Blits zich hiermee bezig. De coördinatie ligt bij Corrie Rikkers.
De diaconie geeft of leent ook geld aan mensen die een financieel steuntje in de rug nodig hebben. Hier kunnen we natuurlijk weinig over zeggen, maar het bestaat wel degelijk. De beperkte financiële mogelijkheden van de diaconie leiden er toe dat we liever lenen dan geven, maar als het nodig is geven we. Lenen heeft ook andere voordelen: de lener heeft niet altijd een gift nodig, maar moet soms een periode overbruggen en voelt zich door een lening vaak minder afhankelijk. Regelmatig gaat deze hulp samen met praktische hulp: aanvragen van schuldsanering, gesprekken met schuldeisers om te komen tot een gespreide betaling van de schuld. De diaconie heeft een goede ingang bij een aantal instanties. Stille hulp betekent ook dat persoonlijke omstandigheden stil worden gehouden en dat is maar goed ook. Maar soms zit er structuur in de verschillende verhalen en situaties en dan is het zaak dat van al die verzwegen verhalen een luid signaal wordt afgegeven van onrecht, lage uitkeringen, kastjes en muurtjes waar mensen tussen vallen. Zo'n signaal wordt vaak landelijk afgegeven (onder andere, maar niet alleen, door DISK) maar gedragen door de plaatselijke diaconieën. Aanspreekpunt voor individuele hulp is Marga Blom (nu in 2003, overgenomen door Peter van Beek, red.)
Voorheen had de diaconie altijd een tekort op de jaarrekening. Dit tekort werd voor de helft gedekt door de landelijke hervormde diaconie. De andere helft kon betaald worden uit de - bescheiden - reserve (ontstaan door de splitsing van de Gereformeerde Kerk van Diemen-Watergraafsmeer-Bijlmermeer in zelfstandige gemeenten). De laatste jaren is er meer financiële armslag. We nodigen de gemeente uit om mee te denken aan welke zaken en concrete projecten we prioriteit zullen geven. Onze voorkeur gaat uit naar projecten in de Bijlmermeer.
De SoW gemeente Bijlmermeer is een zelfstandige gemeente en geen wijkgemeente, zoals veel andere gemeentes in Amsterdam. We staan er als gemeente en (dus) als diaconie niet alleen voor. De diaconieën van Amsterdam en omstreken treffen elkaar in verschillende vergaderingen. In het DOA (Diaconaal overleg Amsterdam) komen vertegenwoordigers van de gereformeerde diaconieën. In de Vijf Moderamina zijn de hervormde diaconieën vertegenwoordigd. Sinds verleden jaar zijn deze twee vergaderingen ook Samen-op-Weg. Daarnaast is er de classis, waarin de kerken uit de regio elkaar ontmoeten. Naar de classis gaan predikanten, een ouderling en een diaken. Sinds verleden jaar is ook de classis Amsterdam Samen op Weg. Het bijwonen van deze vergaderingen kost menskracht, maar op die manier ben je ook betrokken bij wat er elders gedaan wordt en wat er gezamenlijk met andere diaconieën gedaan wordt. Eenmaal per jaar ontmoeten de diakenen van Amsterdam en omstreken elkaar bij de beraadsavond.
Vanuit de classis worden ook zaken gefinancierd die een groter bereik hebben dan één gemeente of een breder financieel draagvlak nodig hebben. Als diaconie betalen we zo mee wat elders in Amsterdam gebeurt. Aan de andere kant financieren andere kerken activiteiten in Zuid-Oost en niet onbelangrijk: de diaconaal consulent wordt grotendeels van buiten Zuid-Oost betaald.
Meer informatie over de diaconie in Amsterdam staat in de diaconiekrant die elk jaar wordt uitgereikt.
Daar waar problemen een landelijk karakter hebben, of een breder draagvlak nodig is, functioneren de landelijke diaconale organen. Zij nemen enerzijds veel werk uit handen (bijvoorbeeld in de discussie rond de kerktelefoon werd uitstekend actie ondernomen op landelijk niveau), maar sporen ook de plaatselijke diaconieën aan tot actie.
Via bijdragen aan regionale of landelijk organen wordt diaconaal werk elders mogelijk gemaakt, of worden landelijke diaconale organisaties gesteund zoals DISK (die zich bezighoudt rondom thema's als geloof en economie, werk en inkomen, 24-uurs economie). In de tijden dat wij een tekort hadden, maakte landelijke subsidie diaconaal werk in Bijlmermeer mogelijk.
Een keer per jaar collecteren we voor de Rudolphstichting. Hierdoor dragen me mee aan het jeugddorp de Glind.
Sinds de vliegramp heeft de diaconie contact met de diaconie van Bussum. We houden elkaar op de hoogte waar we mee bezig zijn en proberen elkaar één à twee keer per jaar te ontmoeten. Door te praten over elkaars werkzaamheden proberen we te leren van elkaar.
De ZWO-groep houdt zich bezig met onderwerpen rondom Zending, Werelddiaconaat en Ontwikkelingssamenwerking. Via Opnieuw, collectepraatjes en folders wordt u geïnformeerd over wat er met diaconaal geld gebeurt. In de ZWO-groep zitten: Leo Antheunisse, Emmanuel Kum, René Meijer, Wendy Mual en Marian Wijngaarden,
De avondmaalscollecten zijn bestemd voor een diaconaal doel in het buitenland. Jarenlang is zo het naaimachineproject in Nyanga gesteund, totdat het op eigen benen kon staan. De laatste jaren zijn de avondmaalscollecten bestemd voor een kamp in Caïro (Egypte), waar vluchtelingen uit Zuid-Soedan worden opgevangen. Het is heel wel mogelijk dat binnenkort voor een ander project wordt gekozen.
Daarnaast houdt de ZWO-groep contacten met anderen die diaconaal werk doen ter plaatse, zoals het bezoeken van gevangenen in Samarang (Indonesië).
In de weken voor Pasen worden paasgroeten verkocht die naar gevangenen gestuurd kunnen worden. Ze kunnen ook gestuurd worden naar huizen van bewaring en naar het grenshospitium. Om organisatorische redenen zijn dit jaar geen paasgroeten verkocht, maar volgend jaar zal deze activiteit weer plaats vinden.
Samen met de RK-parochie wordt elke zondag de wereldwinkel bemenst. Door producten te kopen van ver, worden mensen daar daadwerkelijk geholpen, niet door een gift, maar door eerlijke betaling van hun producten. Namens de SoW-gemeente doen mee: Elly en Leo Antheunisse, Theo Bootsman, Louis Horneman, Wendy Mual, Nel Vente en Marian Wijngaarden. De coördinatie ligt bij Theo Bootsman (SoW) en Hans van der List (RK).
Ook eenmalige acties hebben onze aandacht, bijvoorbeeld bij een ramp, maar ook particuliere initiatieven worden ondersteund: in 2000 werden de verzendkosten betaald voor de ingezamelde goederen ten bate van het Lotjeshuis in Suriname.
Het is eigen aan de SoW-gemeente Bijlmermeer dat veranderingen elkaar snel opvolgen. Ook wisselingen in de diaconie volgden elkaar in snel tempo op. We mochten Ilse Broeksma en Marga Blom verwelkomen en moesten van Maartje Fokkema en Riet Wiersma afscheid nemen. Ilse was bereid het voorzitterschap van Maartje over te nemen. Ook namen we afscheid van Irma Blits die zowel de individuele hulp als het penningmeesterschap deed. Marga nam de individuele hulp over, en het penningmeesterschap werd overgenomen door een nieuwe kracht: Mario Dominicus. Mario verhuisde en we moesten dus ook van hem afscheid nemen. Dries Kalsbeek is gelukkig bereid het penningmeesterschap van de diaconie over te nemen. In 2003 is Marga Blom scriba geworden van onze SoW-gemeente en heeft Peter van Beek haar taak overgenomen. Irma Blits werd voorzitter van de kerkenraad. Kunt u het nog volgen?
Mocht u nog meer willen weten, dan kunt u de diaconaal consulent of een van de diakenen aanspreken. Hun namen staan hieronder. Meer informatie vindt u ook op het Internet:
informatie over de diaconie van Amsterdam
informatie over diaconie in Nederland
| Naam | Functie | 2004 | 2003 | 2002 | 2001 |
| Tini Anderson | - Diaken | ja (tot juli) | ja | ja | ja |
| Peter van Beek | - Individuele hulp | ja | ja | x | x |
| Irma Blits | x | x | x | Individuele hulp en penningmeester |
|
| Marga Blom | x | x | individuele hulp | ja | |
| Jos de Boer | - Secretaris | ja | x | x | x |
| Ilse Broeksma | x | Voorzitter | ja | ja | |
| Maartje Fokkema | x | x | x | Voorzitter | |
| Dries Kalsbeek | - Penningmeester | ja | ja | x | x |
| Wolter Koolstra | x | secretaris | ja | ja | |
| Emmanuel Kum | x | Diaken | ja | ja | |
| Ans Odinot | - Diaken | ja | x | x | x |
| Hela Reemnet | - Voorzitter | ja | x | x | x |
| Corrie Rikkers | Diaconaal consulent | ja | ja | ja | ja |
| Rutger Postma | x | Jeugddiaken | ja | ja | |
| Tineke Stam | x | Diaken | ja | ja | |
| Rommert Tjeerdsma | - Diaken | ja | x | x | x |
| Riet Wiersma | x | x | x | Diaken |
Laatste wijziging: 01-09-2005 (dd-mm-yyyy)