De Bonte Bijlmertrein
Pastoraal jaarverslag 2001
Inleiding
Voor dit pastoraal jaarverslag gebruiken we de metafoor van de trein.
Deze beeldspraak heeft net als elke beeldspraak zijn beperkingen. Deze beeldspraak kan ook een verkeerd beeld oproepen als we denken aan de problemen die het openbaar vervoer in ons land kent: treinen die niet op tijd rijden, reizigers die eindeloos moeten wachten en niet op tijd op de plaats van bestemming aankomen.
Het beeld van de trein wordt nogal eens gebruikt voor het landelijk SoW-proces. Een proces dat nu al vele jaren aan de gang is. Het is wel een rijdende trein, maar het is vooral een boemeltreintje, dat voortdurend weer stilstaat, omdat medereizigers aan de noodrem trekken, of hoe dan ook steeds voor oponthoud zorgen. Men is het niet eens waar de trein heengaat, of men wil er medereizigers uit de trein zetten.
Wij houden ons vandaag niet zozeer bezig met de landelijke trein maar we richten onze aandacht op onze gemeente. Sommige dingen in onze gemeente lopen "als een trein", andere dingen weer niet, maar met alle beperkingen van deze beeldspraak kunnen we niettemin spreken van een Bijlmertrein.
Een trein met een missie
We hebben een nieuw beleidsplan geschreven, beleidspan 2003 - 2008, dat mede bedoeld is als onderbouwing van de subsidieaanvraag voor de Hervormde wagon van onze Bijlmertrein.
Daarin staat dat we ons inspannen om een gemeente te zijn waarin:
- de zondagse eredienst het hart van de gemeente is,
met een vierende liturgie waarin de verkondiging ingebed is in het geheel van de liturgie;
- aandacht is voor jong en oud en voor de verschillende culturen die onze gemeente rijk is
en kinderen welkom zijn aan de dienst van de Tafel;
- wij oog hebben voor elkaar als gemeente van Christus,
met name voor de verscheidenheid in geloofsbeleving, herkomst, geslacht of sexuele
oriëntatie, elkaar aanvaardend zoals wij onszelf aanvaard mogen weten door God:
- sprake is van een open en oecumenische instelling
en plaats wordt gemaakt voor bezinning op de ontwikkelingen op kerkelijk en maatschappelijk gebied om zodoende toegerust te worden op onze plaats en rol in de samenleving
waarin wij wonen en werken, zowel in diaconaal opzicht als in sociaal-maatschappelijk op
zicht.
Een bonte Bijlmertrein
Kenmerkend voor onze trein is dat de (mede)reizigers een grote mate van diversiteit kennen wat betreft herkomst, sociale status, geloofsoriëntatie, leeftijd.
Het gegeven van deze diversiteit in verschillende opzichten is niet een lot, maar is eerder een kans en een opgave. Deze kans geeft ons de mogelijkheid te kiezen voor een beleid dat op deze diversiteit is gericht. Dat wil zeggen, deze keuze roept een verbreding maar ook een verzwaring op van de taken van de betaalde en onbetaalde werkers in het pastoraat in enge zin als ook in pastoraal-diaconaal opzicht. Dat al deze mensen het samen in één kerkverband kunnen uithouden en zij aan zij dezelfde diensten meemaken, zegt veel over het open karakter van de gemeente. Er zijn uiteraard wel meningsverschillen en discussies, maar deze vinden altijd in een prettige en constructieve sfeer plaats. De gerichtheid op consensus betekent geenszins dat het inhoudelijke en geestelijke debat wordt vermeden. Er is juist een grote behoefte aan geloofsgesprekken.
Kortom, de SoW-gemeente Bijlmermeer is een pluriforme en levende gemeente, een bonte trein. Gemeenschappelijk hebben de meeste passagiers echter wel: een oecumenische gerichtheid, waardering voor een rijke en voluit bijbelse prediking, zin voor maatschappelijke betrokkenheid, en openheid en respect voor andersdenkenden.
Een belangrijke activiteit dit jaar zal zijn, het vergroten van het draagvlak binnen iedere groep en gemeenschap. Het draagvlak dat nodig is om 'kerk-zijn met verschillende culturen' als geïntegreerd onderdeel van het beleid van de verschillende groepen te bestendigen. Met het oog daarop zal dit jaar o.a. een interculturele gespreksgroep starten, waarin vertegenwoordigers van alle culturele groepen o.l.v. een externe deskundige zullen spreken over 'leven en kerken met verschillende culturen'.
Ook op het niveau van de kleine groepen zoals wijkavonden zoals die functioneren in onze gemeente, zal er naar gestreefd worden om vanuit meer dan één cultuur samen te komen.
De passagiers in de trein zijn medepassagiers
Onze gemeente wil een open en gastvrije gemeente zijn, een gemeente waarin het pastoraat in zijn diverse vormen het bindmiddel is van onze gemeenschap. Pastoraat is zorg hebben voor elkaar; is 'omzien naar elkaar'; betrokken zijn op elkaar vanuit de gemeente, in geloof. Pastoraat is meeleven in lief en leed, goede en kwade dagen en waar nodig een helpende hand, geestelijk en/of materieel. Als zodanig heeft het pastoraat betrekking op heel het leven. Er is niet alleen pastoraat nodig als er moeilijkheden zijn of verdriet is. Pastoraat is er op gericht om ieder tot zijn of haar recht te laten komen, voor het eerste of opnieuw, dit in navolging van Jezus die oog en oor en hart had voor alle mensen die op zijn weg kwamen. Het pastorale gesprek wil een bedding bieden voor het 'geloofsgesprek'.
In alle activiteiten van en vanuit de gemeente speelt pastoraat (zorg en aandacht voor elkaar) een rol, op elk moment dat mensen elkaar ontmoeten.
Werken aan en in de trein
De SoW-gemeente Bijlmermeer kent een zeer actieve diaconie.
Als bijzondere aandachtspunten kunnen worden genoemd: zending en werelddiakonaat,
het diaconaal-pastoraal inloopcentrum "De Bijlmer Duif" (waar onder meer een sociaal-diaconaal spreekuur wordt gehouden), aandacht voor asielzoekers. De diaconie heeft - mede dankzij de expertise van de diaconaal consulente - vele contacten met maatschappelijke organisaties.
De diaconie wil vooral diaconie in Bijlmer proberen te zijn en daar de nood lenigen, bijvoorbeeld door het (deels) financieren van vakanties van kinderen die anders niet met vakantie kunnen gaan.
Gestreefd wordt naar een sterkere toenadering tussen het pastoraat enerzijds en het diaconaat en het maatschappelijk activeringswerk anderzijds. Diaconaat en pastoraat zijn niet te altijd te scheiden. Vaak hebben dezelfde mensen diaconale en pastorale hulp nodig. Zeker in een situatie als in de Bijlmermeer zijn de positie en de maatschappelijke context van degenen, die pastoraat behoeven, van uitermate groot belang. Hierbij valt te denken aan de zwakke positie van bijstandsvrouwen, vluchtelingen, illegale vreemdelingen en slachtoffers van criminaliteit.
De SoW-gemeente wil een gemeenschap zijn, die naar de passagiers bindend wil zijn, een trein waar mensen erkend en herkend worden in hun eigen-zijn en probeert ook present te zijn in de samenleving. Daarin verschillen we niet met zoveel andere gemeentes (wagons?) in den lande. Niettemin maakt de sociaal-economische en de sociaal-maatschappelijke context van de Bijlmermeer de SoW-gemeente Bijlmermeer tot een unieke gemeente. De Bijlmer wordt wel eens een laboratorium genoemd wat betreft de multiculturele samenleving en de SoW-gemeente Bijlmermeer staat daar midden in. Of om het in "spoortermen" te zegen, een bonte Bijlmerexpres.
Willen passagiers ook medepassagiers van elkaar zijn, dan is communicatie binnen de trein van groot belang, van kerkenraad naar gemeente en andersom. Een aantal keren per jaar komen we na de kerkdienst samen in een gemeenteberaad, zoals vandaag. De passagiers worden van harte uitgenodigd wensen, vragen, kritiek en behoeftes uit te spreken. Ook het organiseren van gemeentedagen, wereldmaaltijden, het over en weer bezoeken van onze partnergemeente Chemnitz-Borna horen daarbij. Zeven september is de gemeentedag, we staan dan even stil, een noodzakelijke stop om ons te bezinnen hoe we verder gaan, wat we doen en waarheen we gaan.
Medereizigers in diverse compartimenten
- PERKI
De SoW-gemeente Bijlmermeer houdt ook contact met de Indonesiërs. Dit contact is geïnstitutionaliseerd in de samenwerking met PERKI, de Indonesische Protestantse gemeenschap in Nederland. Een van de afdelingen van PERKI, PERKI-Amsterdam-Zuidoost, houdt haar kerkdiensten in ons kerkcentrum De Nieuwe Stad. In de relatie van de SoW-gemeente Bijlmermeer en PERKI gaat het met name om de verbetering en versterking van de bestaande samenwerking. Deelname aan gemeentelijke activiteiten zoals de wereldmaaltijd, de gemeentedag, de gezamenlijke jaarlijkse kerkdienst, de catechisatielessen, pastorale zorg en vertegenwoordiging over en weer in kerkenraad en bestuur blijven aandacht vragen.
- Ghanese Presbyterianen
Samen met de Hervormde/Gereformeerde Kerkgemeenschap Gaasperdam worden er iedere zondag Engelstalige diensten gehouden in het kerkcentrum De Drie Stromen in Gaasperdam. De diensten worden per zondag bezocht door zo'n 80 tot 100 mensen, voornamelijk Ghanezen die lid zijn van de Presbyteriaan Church of Ghana.
Er is een speciaal project ontwikkeld en opgestart: Kerk-zijn met verschillende culturen. Ds. Jan van der Meulen is hierin de voortrekker; een derde van zijn werktijd is hiervoor gereserveerd. Landelijk wordt dit project met grote belangstelling gevolgd. De activiteiten in het kader van het project hebben zich dit jaar vooral gericht op de ontwikkelingen binnen de Ghanees Presbyteriaanse groep in Amsterdam Zuidoost en hun relatie met de SoW-gemeente van Gaasperdam en de Bijlmermeer en omgekeerd. Op het gebied van de opbouw van de Ghanees Presbyteriaanse gemeente Amsterdam Zuidoost zijn belangrijke stappen gezet het afgelopen jaar. Zo is er een voorlopige Ghanese kerkenraad c.q. een interimcomité gevormd om een Presbyteriaanse Ghanese Congregatie op te richten. Vanmiddag zullen ouderlingen worden gekozen en daarmee is een zelfstandige trein ontstaan, een trein waar ook wij mee kunnen reizen.
De trein trekt een spoor
De SoW-gemeente Bijlmermeer wil - samen met andere kerken - kerk in deze samenleving zijn. Niet los ervan, maar er in middenin. Daarop is ons beleid naar buiten toe gericht. Dat geldt zowel voor individuele mensen die hier leven en werken, als ook voor de kerk als gemeenschap. In de huidige ruimtelijke en sociaal-economische vernieuwing is de inbreng van de kerken dringend gewenst.
Nu kunnen we wel mooie en grote woorden schrijven, maar lukt het ook allemaal in de praktijk? Met andere woorden, wat zijn onze sterke en zwakke kanten? Een sterk punt is dat we er redelijk in slagen gezien de diversiteit van mensen veel mensen te binden, maar daar zit tevens ook onze zwakte. Ons beleid vraagt door deze diversiteit grote inzet van mensen die dit beleid willen dragen. We mogen echt niet ontevreden zijn gezien de inzet van velen, maar soms overvragen we toch mensen. Er zijn veel doeners maar dezen moeten ook begeleid worden. Daar mankeert het vaak aan. Predikanten en deskundige vrijwilligers doen wat ze kunnen, maar ze kunnen niet alles.
Een slotoverweging
Onze gemeente is een trein, soms een boemeltje, maar we rijden en beleven plezier aan en met elkaar.
Onze gemeente is een bonte trein waarin passagiers ideeën uitwisselen en voorstellen beproeven. Het gaat om onderhoud en vernieuwing van de trein, van de gemeente. En dat is hard nodig. De verzuchting is heel menselijk en begrijpelijk om alles maar bij het oude te laten, maar stilstand is achteruitgang. Een gemeente rond de Naam van Christus is nooit af maar gaat een weg - geloven is het gaan van een weg - en daarom gaat het steeds weer om het maken van keuzen. Dat doet soms pijn, waar bijvoorbeeld gekoesterde zekerheden ter discussie gesteld moeten worden, waar gegroeide praktijken opnieuw tegen het licht moeten worden gehouden, waar gevestigde verhoudingen en zienswijzen opnieuw moeten worden overwogen.
Amsterdam-Zuidoost
12 mei 2002
Dit is het Pastoraal Jaarverslag, uitgesproken op het Gemeenteberaad. Na afloop en tijdens het beraad zijn diverse grappen gemaakt over deze metafoor van de trein.
- "Wacht tot het rode licht gedoofd is, er kan nog een SoW-trein komen."
-
Tegen een -later binnenkomend- lid van de Commissie van Beheer die de verduidelijkende inleiding had gemist en er alsnog om vroeg: "...dat is een gepasseerd station"
-
"Rondje om de kerk"
-
"En wat doet de kerk met zwartrijders?"
-
"De kerkdienst gaat niet door, er liggen bladeren op het plein"
-
"De Bonte Zondagsochtenddienst"
-
"De kerk trekt een zware wissel op zijn vrijwilligers"
-
"Ja, het loopt als een trein, met vertraging dus"
Er is een site waar een reeks van de humoristische omroepberichten en andere grappige situaties in treinen vermeld staan. Grappen o.a. over de NS'sers, maar -gezien de toon van grappen- verzameld door iemand die de NS een warm hart toedraagt: www.omroephumor.nl.
Laatste wijziging: 06-01-2006 (dd-mm-yyyy)